Jedan od najvećih faktora rizika za razvoj raka jetre je ishrana bogata mastima. U novoj studiji naučnici su otkrili kako masna hrana reprogramira ćelije jetre i čini ih podložnim da postanu kancerogene, saopštio je Tehnološki institut Massachusetts (MIT).
Istraživači su otkrili da se, kao odgovor na ishranu bogatu mastima, zreli hepatociti (ćelije jetre) vraćaju u nezrelo stanje nalik matičnim ćelijama. To im pomaže da prežive stresne uslove koje stvara masna ishrana, ali ih dugoročno čini sklonijim razvoju kancera.
„Ako su ćelije primorane da se iznova suočavaju sa stresorom, kao što je ishrana bogata mastima, one će činiti stvari koje će im pomoći da prežive, ali uz rizik od povećane podložnosti tumorogenezi“, rekao je Alex K. Shalek, profesor na MIT-u i jedan od vodećih autora studije.
Ishrana bogata mastima može dovesti do upale i nakupljanja masti u jetri, stanja poznatog kao steatotska bolest jetre (masna jetra), navodi se u studiji objavljenoj u žurnalu Cell. Ovo stanje, koje mogu izazvati i drugi metabolički stresovi poput prekomjerne konzumacije alkohola, može dovesti do ciroze, otkazivanja jetre i na kraju do raka, prenosi Raport.
Naučnici su pratili promjene u ekspresiji gena kod miševa tokom napredovanja bolesti. Otkrili su ključne promjene u ranim fazama:
Aktivacija gena za preživljavanje: Ćelije jetre uključuju gene koji ih čine otpornijim na programiranu smrt (apoptozu) i sklonijim brzom razmnožavanju.
Gubitak funkcije: Istovremeno, ćelije isključuju gene ključne za normalan rad jetre, poput onih za proizvodnju metaboličkih enzima.
Vraćanje u nezrelo stanje: Ćelije postaju „nezrele“, što ih čini ekstremno podložnim kancerogenim mutacijama.
„Ovo zaista izgleda kao neka vrsta kompromisa, gdje se prioritet daje onome što je dobro za preživljavanje pojedinačne ćelije u stresnom okruženju, na štetu onoga što bi kolektivno tkivo trebalo da radi“, objasnio je Constantine Tzouanas, jedan od autora studije.
Istraživači su identifikovali nekoliko transkripcionih faktora (poput SOX4) koji kontrolišu ovo vraćanje u nezrelo stanje. Ovi faktori bi mogli biti odlične mete za nove lijekove. Zanimljivo je da je tokom trajanja studije jedan lijek koji cilja slične mehanizme već odobren za liječenje fibroze jetre, dok su drugi u fazi kliničkih ispitivanja.
Studija je potvrdila iste obrasce i kod ljudi. Analizom uzoraka tkiva pacijenata, naučnici su otkrili da mogu precizno predvidjeti šanse za preživljavanje na osnovu toga koliko su geni normalne funkcije jetre potisnuti u korist gena „nezrelosti“.
(24sata.info)
