Na otvaranju Minhenske sigurnosne konferencije njemački kancelar Fridrih Merc upozorio je američkog predsjednika Donalda Trampa da Sjedinjene Američke Države dosežu granice moći u samostalnom djelovanju te da je nužno jačati partnersku sigurnosnu strategiju Evrope unutar NATO-a.
Merc je poručio da je američko jednostrano djelovanje došlo do svojih limita i da postoji realna mogućnost da su SAD već izgubile nekadašnju poziciju globalnog lidera. Naglasio je kako u eri nadmetanja velikih sila ni Sjedinjene Američke Države više nisu dovoljno snažne da djeluju same, ističući značaj savezništva i partnerstva u okviru NATO-a.
Otkrio je da je već razgovarao s francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom o mogućnosti da se Njemačka pridruži francuskom nuklearnom kišobranu, čime je dodatno podvukao potrebu da Evropa razvije snažniju i samostalniju sigurnosnu strategiju. Prema njegovim riječima, međunarodni poredak zasnovan na pravilima, iako nesavršen, više ne postoji u obliku u kojem je postojao ranije te je svijet ušao u novu fazu odnosa velikih sila u kojoj se pravila često nameću jednostrano.
Konkurentska prednost
Namjerno prelazeći na engleski jezik, Merc je poručio da u eri velikog rivalstva čak ni Sjedinjene Američke Države neće biti dovoljno moćne da djeluju same te da članstvo u NATO-u predstavlja konkurentsku prednost i za Evropu i za SAD. Dodao je da je potrebno zajednički obnoviti i ojačati transatlantsko povjerenje.
Njegov govor otvorio je godišnje okupljanje najvažnijih svjetskih sigurnosnih zvaničnika, među kojima su brojni evropski lideri i američki državni sekretar Marko Rubio.
Merc je podsjetio da je prošlogodišnju konferenciju obilježio nastup američkog potpredsjednika Džej Dija Vensa, koji je tada iznenadio evropske lidere oštrim obraćanjem o stanju demokratije i slobode govora u Evropi, što je značajno utjecalo na ton transatlantskih odnosa tokom prethodne godine.
U nastavku je kritikovao poteze administracije Donalda Trampa usmjerene protiv saveznika, uključujući prijetnje novim carinama evropskim državama u okviru nastojanja da SAD osiguraju kontrolu nad Grenlandom, autonomnom teritorijom Danske i članicom NATO-a.
Najveće ovacije dobio je kada je direktno kritikovao aktuelnu američku administraciju, poručivši da kulturološki rat pokreta Maga nije evropski put. Naglasio je da sloboda govora prestaje ondje gdje se dovodi u pitanje ljudsko dostojanstvo i osnovni zakon, da Evropa ne vjeruje u protekcionizam i carine nego u slobodnu trgovinu te da ostaje privržena klimatskim sporazumima i Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji.
Zavisnost od SAD
Istovremeno je poručio da Evropa mora smanjiti pretjeranu zavisnost od Sjedinjenih Američkih Država, ali ne kroz odbacivanje NATO-a. Pozvao je američkog predsjednika da uvaži mogućnost ekonomskog i vojnog iscrpljivanja Rusije kako bi bila spremna sjesti za pregovarački sto o Ukrajini.
Ocijenivši da Njemačka spada među evropske države koje najviše povećavaju izdvajanja za odbranu, Merc je istakao da Sjedinjene Američke Države moraju ozbiljnije uvažavati evropske sigurnosne brige i legitimitet snažnijeg evropskog stuba unutar NATO-a.
Minhensku sigurnosnu konferenciju opisao je kao seizmograf odnosa između Evrope i Sjedinjenih Američkih Država, dodavši da je rat u Ukrajini natjerao Evropu da se vrati iz, kako je rekao, odmora od svjetske historije i uđe u novu eru obilježenu moći i politikom velikih sila.
(24sata.info)