Iranska Skupština stručnjaka Irana izabrala je jučer Mojtaba Hameneija za novog vrhovnog vođu zemlje, nasljednika svog oca Ali Khameneija koji je ubijen u nedavnom zračnom napadu tokom američko-izraelskog rata protiv Irana.
Imenovanje 56-godišnjeg Mojtabe uslijedilo je više od sedmicu nakon smrti dugogodišnjeg iranskog lidera. Član skupštine Mohsen Heidari Alekasir izjavio je u videu objavljenom u nedjelju da je izbor donesen u skladu s ranijim uputama ubijenog vrhovnog vođe.
“Iranski vrhovni vođa treba biti osoba koju neprijatelji mrze”, rekao je Alekasir, dodajući da je čak i “Veliki Sotona”, kako iranske vlasti nazivaju Sjedinjene Američke Države, spomenuo Mojtabino ime.
Njegova izjava dolazi samo nekoliko dana nakon što je američki predsjednik Donald Trump rekao da bi Mojtaba bio “neprihvatljiv” izbor za Washington.
Ko je Mojtaba Hamenei?
Mojtaba Hamenei godinama je gradio politički utjecaj iza kulisa tokom vladavine svog oca. Smatra se osobom bliskom sigurnosnim strukturama i ekonomskim mrežama koje kontroliraju moćne državne institucije, posebno Korpus islamske revolucionarne garde (IRGC).
Njegove veze s tim aparatom dodatno jačaju njegov položaj unutar iranskog političkog i sigurnosnog sistema. Iako nikada nije imao formalnu funkciju u vlasti, često je opisivan kao ključna figura u očevoj kancelariji i svojevrsni “čuvar kapije” koji je imao značajan utjecaj na donošenje odluka.
Zapadne vlade već godinama izražavaju zabrinutost zbog njegovog političkog utjecaja, pa je Ministarstvo finansija Sjedinjenih Američkih Država 2019. godine uvelo sankcije protiv njega naglasivši da predstavlja vrhovnog vođu u “zvaničnom svojstvu uprkos tome što nikada nije izabran ili imenovan na vladinu poziciju”, osim što je radio u očevoj kancelariji, prenosi Klix.
Vrhovni vođa Irana ima posljednju riječ o najvažnijim državnim pitanjima, uključujući vanjsku politiku i nuklearni program.
Rođen 1969. godine u šiitskom gradu Mašhad, Mojtaba je odrastao tokom perioda političkih previranja u Iranu. Kao mladić učestvovao je u iransko‑iračkom ratu, a kasnije je studirao u vjerskoj školi u Qomu, jednom od glavnih centara šiitskog teološkog obrazovanja.
Bio je nosilac klerikalnog čina “hojjatoleslama”, koji je niži od titule ajatolaha koju su imali njegov otac i osnivač Islamske Republike Ruhollah Homeini. Hojjatolislam je srednji rang vjerskog učenjaka.
Njegovo imenovanje moglo bi izazvati nezadovoljstvo dijela javnosti. Kritičari tvrde da izbor sina bivšeg vrhovnog vođe podsjeća na dinastičku politiku, što je osjetljivo pitanje u državi koja je nastala nakon revolucije 1979. godine kojom je srušen monarhijski režim.
Moć iza kulisa
Mojtaba Hamenei bio je i česta meta kritika tokom masovnih protesta 2022. godine, pokrenutih nakon smrti Mahsa Amini u policijskom pritvoru zbog navodnog kršenja strogih pravila odijevanja.
U političkim krugovima godinama se spekulisalo da bi upravo on mogao naslijediti oca, posebno nakon pogibije bivšeg predsjednika Ebrahima Raisija u padu helikoptera 2024. godine, koji je također bio smatran jednim od glavnih kandidata za tu poziciju.
Mojtabina supruga, kćerka istaknutog iranskog političara Gholam-Ali Haddad-Adela, ubijena je u zračnim napadima prošle sedmice, što dodatno naglašava dramatične okolnosti u kojima je došlo do promjene na vrhu iranske vlasti.
Mojtaba nikada nije obavljao vladinu funkciju, niti je držao javne govore ili davao intervjue, a objavljen je samo ograničen broj njegovih fotografija i videozapisa.
Jedan član Iranske skupštine stručnjaka – klerikalnog tijela koje bira vrhovnog vođu rekao je prije dvije godine da se Ali Khamenei protivi ideji da njegov sin bude kandidat za budućeg vođu, ali ovakve tvrdnje nikada nisu dokazane.
Mojtaba Hamenei je rođen 8. septembra 1969. godine i drugo je od šestero djece Alija Khameneija.
Nakon što su iranski mediji jučer objavili informaciju da je izabran novi vrhovni vođa Irana, iz Izraela je stigla prijetnja da će progoniti i ciljati svakog vrhovnog vođu Irana kao i one koji ga biraju.
(24sata.info)