Rano ujutro 24. februara 2022. godine, Rusija je lansirala opsežnu invaziju na Ukrajinu, prelazeći granice iz nekoliko pravaca, uključujući sjever, istok i jug. Cilj je, kako je Moskva tada tvrdila, a i danas, bio “demilitarizacija i denacifikacija” Ukrajine, dok je Zapad ovo okarakterizirao kao neprovocirani i agresivni napad na suverenu državu.
Ukrajinske snage pružile su žestok otpor, posebno oko glavnog grada Kijeva i sjevernih regija. Rusi su pretrpjeli teške gubitke i povukli se iz sjevernih područja do aprila 2022. godine, koncentrišući se na Donbas i južne regije.
Gradovi poput Mariupolja postali su simbol strahota rata. Civilne žrtve, masovna uništenja infrastrukture i prisilna evakuacija stanovništva izazvali su globalnu humanitarnu zabrinutost. UN je dokumentovao stotine civila ubijenih i ranjenih, dok su milioni izbjegli u druge zemlje.
Zapadne zemlje, uključujući EU i SAD, uvele su snažne sankcije Rusiji. Ukrajini je pružena vođena pomoć, uključujući naoružanje, obuku i financijsku podršku. Rusija se suočila s diplomatskom izolacijom, ali je nastavila vojne operacije, oslanjajući se na vlastite resurse i saveznike.
Pregovori i diplomatski pokušaji
Tokom sukoba održani su brojni pregovori i diplomatski pokušaji da se rat okonča.
Prvi razgovori održani su u martu i aprilu 2022. godine u Istanbulu između ukrajinske i ruske delegacije, posredovani od strane Turske, a završili su bez konkretnih sporazuma.
U ljeto 2022. godine pregovori u Ženevi i drugih evropskih centara fokusirali su se na humanitarna pitanja i evakuaciju civila iz opkoljenih gradova, ali politički sporazum nije postignut.
Tokom 2023. i 2024. godine vođeni su povremeni razgovori pod pokroviteljstvom Ujedinjenih nacija i Turske, s naglaskom na razmjenu zarobljenika i prekid vatre. Razgovori su doveli do kratkih lokalnih primirja, ali rat se nastavio.
Tokom 2025. i 2026. godine diplomatija je bila fokusirana na pokušaje dugoročnih pregovora, uz snažnu ulogu Zapada i međunarodnih organizacija, ali konačno rješenje još nije postignuto.
Ogromne žrtve
Ukrajina procjenjuje oko 500.000–600.000 ukupnih vojnih žrtava (poginuli, ranjeni ili nestali), od čega je približno 140.000 poginulih vojnika, iako Volodimir Zelenski u intervjuima pominje oko 55.000 poginulih ukrajinskih vojnika.
Rusija procjenjuje oko 1.200.000 ukupnih vojnih žrtava, uključujući oko 325.000 ruskih vojnika poginulih ili nestalih, što je otprilike 2–3 puta više od ukrajinskih žrtava.
Ujedinjene nacije potvrđuju najmanje 15.000 ubijenih civila i preko 40.000 ranjenih od početka pune invazije, uz napomenu da je stvaran broj vjerovatno znatno veći zbog ograničenog pristupa nekim područjima.
Među civilima je ubijeno najmanje 760 djece i hiljade su ranjene.
Ove brojke se razlikuju od izvora do izvora, jer je nezavisna verifikacija otežana ratnim okolnostima i propagandom.
Stabilizacija odbrane
Rat traje već četiri pune godine, s povremenim preokretima na frontu, ali bez konačnog rješenja. Ukrajinske snage su stabilizovale odbranu u mnogim ključnim područjima, dok su ruske snage suočene s logističkim i moralnim izazovima. Humanitarne posljedice i ekonomske posljedice rata i dalje pogađaju obje zemlje i širu regiju.
Ovaj sukob se smatra jednom od najznačajnijih evropskih kriza 21. stoljeća, s dubokim geopolitičkim, ekonomskim i humanitarnim implikacijama, i nastavlja oblikovati međunarodne odnose i sigurnosnu arhitekturu kontinenta, pišu Vijesti.ba.
(24sata.info)