Sistem ulaska/izlaska u Europsku uniju (EES) postaje u potpunosti operativan od sutra 10. aprila 2026. godine, čime će se zamaijeniti ručno pečatiranje pasoša biometrijskim skeniranjem za državljane zemalja izvan EU, uključujući tako i Bosnu i Hercegovinu.
Putnici koji ulaze u EU tako će morati ostaviti otiske prstiju i fotografiju po dolasku u Šengenski prostor. Sistem se primjenjuje u 29 evropskih zemalja, s ciljem strože sigurnosti i poboljšanog otkrivanja prekoračenja boravka.
Šta je EES?
EES je automatizirani IT sistem za državljane trećih zemalja koji putuju radi kratkotrajnog boravka u EU, a sistem registruje ime osobe, podatke o putnim ispravama, biometrijske podatke (otiske prstiju i snimljene slike lica) te datum i mjesto ulaska i izlaska, uz puno poštovanje osnovnih prava i zaštite podataka.
Sistem također evidentira odbijanja ulaska. Od 12. oktobra 2025. nadalje, 29 evropskih zemalja postepeno ili u potpunosti uvodilo je EES na svojim vanjskim granicama tokom perioda od šest mjeseci. Granične vlasti postepeno registruju podatke državljana zemalja izvan EU na koje se primjenjuje EES, pojašnjeno je na zvaničnim stranicama EU institucija.
EES doprinosi sprječavanju ilegalnih migracija i pomaže u zaštiti sigurnosti svih koji žive u Evropi ili putuju u nju. Novi sistem također pomaže državljanima zemalja izvan EU da lakše putuju, a istovremeno efikasnije identificira osobe koje prekoračuju dozvoljeni boravak, kao i slučajeve prevare s dokumentima i identitetom. Pored toga, sistem omogućava širu upotrebu automatizirane granične kontrole i sistema samousluživanja, koji su brži i udobniji za putnika.
Evropska agencija za operativno upravljanje velikim IT sistemima u području slobode, sigurnosti i pravde (eu-LISA) odgovorna je za razvoj i upravljanje sistemom.
Sigurnosne mjere
EES je među mjerama poduzetim u okviru Sigurnosne unije i pomoći će u postizanju ciljeva Evropske agende o sigurnosti i Evropske agende o migracijama, posebno u pogledu upravljanja granicama i sprječavanja prekograničnog kriminala i terorizma.
Evropska komisija je predstavila prijedlog za EES 6. aprila 2016. godine kao dio revidiranog paketa pametnih granica.Nakon pregovora s Evropskim parlamentom i Vijećem, suzakonodavci su postigli dogovor u julu 2017. Uredba o EES-u, zajedno s ciljanom izmjenom Zakonika o šengenskim granicama, usvojena je 20. novembra 2017. i stupila je na snagu 29. decembra 2017.
Dana 4. decembra 2024. godine, Komisija je predložila uvođenje postepenog početka rada Sistema ulaska/izlaska (EES). Dana 19. maja 2025. godine, Evropski parlament i Vijeće su postigli dogovor, Uredba (EU) 2025/1534 o privremenim odstupanjima od određenih odredbi Uredbi (EU) 2017/2226 i (EU) 2016/399 Uredba o postepenom početku rada Sistema ulaska/izlaska usvojena je 18. jula i stupila je na snagu 26. jula 2025. godine.
Komisija je 30. jula 2025. godine odredila 12. oktobar 2025. kao datum početka rada Sistema ulaska/izlaska (EES).
(24sata.info)