Prvo je pogođen data centar u Sasovu, u Rjazanskoj oblasti, gdje je izbio požar, a dan kasnije onesposobljeno je nekoliko modula podatkovnog centra u Kalugi.
Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski rekao je da je riječ o odgovoru na ruske napade na ukrajinske data centre. Rusija je od kraja septembra pogodila najmanje osam velikih data centara u Kijevu, što je izazvalo prekide interneta širom Ukrajine, piše Moscow Times.
Šta je Yandex i zašto su mu data centri važni
Yandex je najveća ruska tehnološka kompanija, često nazivana “ruskim Googleom”. Upravlja najvećim pretraživačem u zemlji, mapama, e-mailom, servisom za pohranu podataka, platnim sistemom, online trgovinom, taksi-uslugom i dostavom hrane. Uz to iznajmljuje infrastrukturu drugim firmama preko servisa Yandex Cloud.
Sve te usluge oslanjaju se na mrežu velikih data centara. Prema podacima kompanije, Sasovo je jedan od najvećih Yandexovih data centara, s desetinama hiljada servera. Smješten je u prostorijama nekadašnje fabrike alatnih mašina Sasta, gdje je Yandex počeo raditi 2014. godine.
U Sasovu se nalaze i dva od tri Yandexova superkompjutera, Červonenkis i Ljapunov, kojima kompanija trenira neuronske mreže i razvija vlastite modele umjetne inteligencije. Zbog zapadnih sankcija kompanija ih više ne može nadograđivati novom opremom. Treći superkompjuter, Galuškin, nalazi se u Vladimiru, gdje je data centar pogođen danas.
Kompleks u Kalugi prostire se na oko 130.000 kvadratnih metara, ima planiranu snagu od 63 megavata i prostor za više od 3.800 serverskih ormara. Gradio se za Yandexove interne servise i za proširenje Yandex Clouda, piše ukrajinski United24.
Posljedice su osjetili i korisnici. Nakon prvog udara prijavljivani su problemi s Yandexovim mailom, Diskom, platnim servisom i trgovinom.
Organizacija NetBlocks, koja prati rad interneta, objavila je da je promet Yandex Clouda pao na 30 posto, a promet same kompanije Yandex na 63 posto uobičajenog nivoa.
Botovske farme: Šta pokazuju podaci, a šta ne
Nakon napada društvenim mrežama proširile su se tvrdnje da su s Yandexovim data centrima ugašene i ruske botovske farme koje šire dezinformacije. Kao dokaz navode se podaci američke kompanije Cloudflare, preko čije mreže prolazi velik dio svjetskog internet prometa.
Prema tim podacima, automatizirani, takozvani bot-promet s Yandexove mreže pao je na samo 0,4 posto najviše vrijednosti zabilježene u prethodne dvije sedmice.
Prvi nagli pad uslijedio je 8. oktobra, nakon udara na Sasovo. Tehnološki portal Tom's Hardware to je opisao kao gotovo potpuno gašenje ruskog dezinformacijskog “bot-prometa”.
Ipak, Cloudflareova statistika mjeri sav automatizirani promet koji dolazi s Yandexove mreže. Najveći dio tog prometa čine pretraživački roboti (crawleri), kojima Yandex, kao i Google, pretražuje i indeksira internet, te drugi automatski servisi. Pad tog prometa zato sam po sebi ne dokazuje da su u pogođenim data centrima radile botovske farme, već pokazuje koliko je Yandexova infrastruktura teško pogođena.
Ukrajina već godinama upozorava na ruske botovske farme. Ukrajinska policija od početka invazije zatvorila je više takvih farmi, koje su upravljale s više od milion lažnih profila na društvenim mrežama.
(24sata.info)